Lên đồng - Hát Chầu Văn.

Ce matin nous avons reçu un commentaire sur notre vidéo YouTube "Lên đồng" en hommage notre grande-mére & arrière grande-mère. Elle était un grand adepte de "Lên đồng" à "điện Hùng Chén", Huế.

Après de recherche voici la définition selon le Blog - Ecole du Troisième Oeil  :
Lên Dông (”entrer en transe”) - cérémonies où l’on peut, par l’intermédiaire des médiums, entrer en communication avec les dieux et l’âme des morts.

Cette croyance formait la base de la religion populaire antique en Orient, particulièrement dans le sud de la Chine. En effet, une des particularités des dieux d’Orient est qu’ils ont le pouvoir de s’incarner et s’exprimer par l’intermédiaire d’un personnage doué du pouvoir spécial de prêter son corps à une divinité. Au Vietnam, cette croyance qui a pris source dans le delta du Fleuve Rouge dans le Nord, se répand au cours des siècles dans les régions du Centre et du Sud du pays et dure encore jusqu’à maintenant.

L’objet de ce culte englobe les génies de quatre domaines terrestres : celui des Forêts et des Montagnes, de l’Eau, de la Terre et du Ciel, ainsi que les divinités et immortels du panthéon taoïste comme la Reine Mère de l’Ouest et les héros déifiés comme le Troisième Prince Na Tra, un dieu-démon d’origine indienne «sinisé» devenu héro national chinois, vénéré par les adeptes de tout lieu du culte. Au Vietnam, le général Tran Hung Dao, qui a réussi à repousser l’invasion des Mongols hors du territoire national, a aussi été déifié et figure parmi les dieux les plus vénérés du culte par le peuple pour la même raison depuis le XIIIe siècle.

La cérémonie médiumnique est conduite par une figure centrale, généralement une femme, ayant le pouvoir de communiquer avec les esprits et qui sert de médiatrice pour révéler les messages des esprits à l’audience : ce qui permet aux hommes de les consulter sur la conduite à tenir pour écarter les malheurs et se gagner la faveur du monde des ombres. Le médium exerce son pouvoir particulier soit chez lui, soit dans l’enceinte d’un temple où il donne des consultations régulières ou sur commande. Au cours des fêtes, il incarnera en outre une divinité pour permettre à celle-ci d’être présente physiquement.

Les deux accessoires indispensables à la cérémonie médiumnique sont un autel devant lequel le médium demande à la divinité de prendre possession de lui, un fauteuil particulier dans lequel il s’assied quand il est en transe. Au cours des rites funéraires, il a aussi pour tâche de prêter son corps à l’esprit des morts pour leur permettre de s’exprimer. Certains d’entre eux ont aussi la possibilité de prédire l’avenir, détecter les crimes, les fautes commises… Aussi, les médiums sont souvent craints. Leurs paroles sont incontrôlables, échappent à tout argument logique par définition et sont crues aveuglément par les consultants.

Une séance médiumnique dure assez longtemps, de quatre à six heures, car le médium peut être en communication avec plusieurs esprits et n’entre en transe qu’au bout des heures. Dans la cérémonie, le médium se coiffe d’un carré de soie rouge, se balance au rythme des chants, parfois exécute des danses martiales avec une épée ou des éventails selon les personnages qu’il incarne, des héros, des personnages militaires ou des poètes, des gens de lettres en s’accompagnant d’incantations chantées, de pleurs.

Lorsque que le médium commence à reproduire des mouvements qui font penser à ceux des épileptiques : bavant, agitant bras et jambes de façon désordonnée, se roulant par terre de façon inconsciente en baillant, en tournant la tête plusieurs fois, on comprend qu’il est possédé et quand le carré de soie rouge tombe, il est entré en transe.

Ainsi, la musique et les chants sont essentiels dans une séance de médium. Aux instruments utilisés autrefois comme le gong et le tambour pour marquer le rythme s’ajoutent d’autres instruments de musique au cours du temps. A partir du 16è siècle, les incantations sont chantées sur les airs des chants populaires et cette pratique se répand dans tout le pays jusqu’à nos jours. En raison de la diversité des personnages incarnés et pour les distinguer, le répertoire des chants médiumniques est très riche et varié, il y en a au total une cinquantaine, provenant des sources et des genres divers : musique populaire traditionnelle du Vietnam, celle des minorités ethniques et même des airs de musique de cour impériale de Hue.

Lên đồng (hay còn gọi là hầu đồng, hầu bóng) là một nghi thức trong hoạt động tín ngưỡng dân gian (dòng Saman giáo) của nhiều dân tộc, trong đó có tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Về bản chất, đây là nghi thức giao tiếp với thần linh thông qua các tín đồ Saman giáo (ông đồng, bà đồng). Người ta tin rằng các vị thần linh có thể nhập hồn vào thân xác các ông đồng, bà đồng nhằm phán truyền, diệt trừ tà ma, chữa bệnh, ban phúc, ban lộc cho các con nhang, đệ tử. Khi thần linh nhập vào đồng thì lúc đó các ông đồng, bà đồng không còn là mình nữa mà là hiện thân của vị thần nhập vào họ.

Ở Việt Nam, lên đồng là nghi thức không thể thiếu trong các thờ Mẫu Tam phủ, Tứ phủ, tín ngưỡng thờ Đức Thánh Trần, (Được gọi là Thanh Đồng)... Về hình thức, nghi thức lên đồng hầu về Hội Đồng Thánh Trần mang tính saman nặng hơn khi lên đồng hầu về Tứ Phủ bởi hầu về Hội Đồng Thánh Trần có các hành động trực tiếp lên thể xác Thanh Đồng (người ở ngoài nhìn đôi khi thấy sợ)như đi trên than hồng, xiên đình, phun lửa,lên đai (1 hình thức thắt cổ,có người được gọi là sát căn,có khi lên 3 đai)...

Người đứng giá hầu đồng gọi chung là Thanh Đồng ,Thanh Đồng là nam giới và được gọi là "cậu" ,nữ giới được gọi là "Cô hoặc Bà Đồng". "Cậu" thường mặc bộ quần áo lụa, mặt tô son điểm phấn (tóc có thể để dài như con gái). Thường có hai hoặc bốn phụ đồng (được gọi là nhị trụ hoặc tứ trụ hầu dâng ) đi theo Thanh Đồng để chuẩn bị trang phục, lễ lạt...Trong một buổi lên đồng thì có rất nhiều "giá". Mỗi lần thay giá, người ta lại phủ lên "cậu" một tấm khăn lụa đỏ, sau đó bỏ ra và lúc này Thanh Đồng đang ở một "giá" mới và phải thay bộ trang phục xống áo, khăn chầu, cờ quạt, đồ hầu dâng... sao cho tương xứng với "giá" này. Khi thì Thanh Đồng hóa thân thành một vị tướng, khi thì là một quan lớn uy nghiêm oai vệ, lúc lại hóa thân thành một cô gái đang tung tăng nhảy múa..Điệu múa của Thanh Đồng cũng được thay đổi theo đặc điểm của "giá". "Giá" quan thường múa cờ, múa kiếm, long đao, kích; giá các chầu bà thì múa quạt, múa mồi, múa tay không; giá ông hoàng thì có múa khăn tấu, múa tay không,múa cờ ; giá các cô múa quạt, múa hoa, chèo đò, múa thêu thùa ,múa khăn lụa ,múa đàn , múa tay không; giá các cậu thường múa hèo, múa lân ... Nghi lễ Thánh giáng phải theo thứ tự từ cao đến thấp từ Thánh Mẫu đến hàng Quan, Chầu, ông Hoàng, hàng Cô và Cậu. Số lượng giá trong một buổi lên đồng có khi lên tới 36 giá.

Trong lúc Thanh Đồng đang hoá thân thì bốn phụ đồng ngồi quỳ chân ở dưới cũng nghiêng ngả và múa may hưởng ứng Thanh Đồng theo nhịp câu hát.Những nắm tiền lẻ sau khi được Thanh Đồng tung ra, ban phát cho những người xung quanh được coi là tiền lộc và được những người dứng xem xung quanh nhặt lấy cất giữ để lấy may. Nhạc hát thông thường là điệu chầu văn hoặc là hát nói có nội dung ca ngợi sự linh thiêng của thần thánh và vẻ đẹp tiên giới. Nhạc khí chủ đạo là đàn nguyệt, bên cạnh nó là phách, cảnh, sênh, trống chầu, chuông, trống…Ở miền Bắc Việt Nam có Phủ Giầy là noi hay tổ chức lên đồng nhiều nhất.

Với các giá ông Hoàng thì nhóm đàn hát (được gọi là "Cung văn") sẽ ngâm các bài thơ cổ. Lúc này, Thánh biểu hiện sự hài lòng bằng động tác thưởng tiền cho Cung văn và dùng những thứ người hầu đồng dâng như: rượu, thuốc lá, trầu nước...Tới giai đoạn cao trào của Thánh thì người đứng giá thường múa gươm hoặc bơi thuyền. Do vậy, ở Việt Nam có câu hát "cậu bắn súng lục, cô bơi thuyền rồng" là để chỉ sự này

P.S : selon le commentaire d'un membre de notre groupe Đông-Phong, il faut mettre "Chầu Văn" au lieu de "Chèo Văn", merci de ta contribution.